Zmiany w kształceniu

12 sty

ZMIANY W KSZTAŁCENIU KADRY W ZHP

Po co te zmiany?

Większość z nas nie lubi zmian!

Zmiany budzą w nas niepokój, czasem lęk lub złość. Powodują, że nasza uwaga oraz działanie odrywa się od tego co znane, oswojone, rozumiane i   koncentruje się na czymś co jest nowe, nieznane i niezrozumiałe. Dlatego często na zmiany reagujemy oporem i towarzyszą temu wysokie emocje.

Zmiany jednak są potrzebne. Bez nich każdy system, proces, organizacja z czasem przestawałyby działać sprawnie. Swoim członkom i użytkownikom przeszkadzałyby, a nie wspierały ich w realizacji celów, które przed każdym systemem, procesem i organizacją są stawiane. William Edwards Deming, twórca zarządzania jakością, mawiał: „Możesz się nie zmieniać; przetrwanie nie jest obowiązkowe”. Zmiany są warunkiem rozwoju.

Harcerstwo jest procesem (ruchem) wychowawczym wspieranym przez służącą mu organizację. Dziś, jeśli chcemy robić lepsze harcerstwo rozumiane jako „ruch”, musimy umieć usprawniać „organizację”. Ewaluacja Systemu Pracy z Kadrą przeprowadzona w 2015 roku wykazała, że kształcenie kadry w ZHP jest jednym z kluczowych czynników kadrotwórczych. To oznacza, że od jakości i efektywności kształcenia w ZHP w znacznej mierze zależy to, ilu będzie przybywało instruktorów, ilu z nich będzie podejmować funkcję drużynowych, jaka będzie jakość pracy w drużynach i czy będzie ona prowadzona zgodnie z metodą harcerską, jak długo drużynowi będą pełnić tę funkcję oraz na ile sprawnie będzie działało ich wsparcie programowe i metodyczne w hufcach. To są dziś najważniejsze wyzwania dla rozwoju harcerstwa!

Zmiany w kształceniu kadry w ZHP obejmują:

  • Instrukcję „Kształcenie kadry w ZHP”, w tym przede wszystkim nowe zasady dotyczące odznak kadry kształcącej.
  • Nowe standardy kursów przewodnikowskiego oraz podharcmistrzowskiego (dodatkowo w najbliższych miesiącach zostanie przez GK ZHP przyjęty standard kursu harcmistrzowskiego).
  • Nowe standardy kursów drużynowych: zuchowych, harcerskich, starszoharcerskich oraz wędrowniczych.
  • Wprowadzenie Mapy Kompetencji.

Inicjatorem tych zmian jest Wydział Pracy z Kadrą GK ZHP oraz Centralna Szkoła Instruktorska ZHP.

 

Co było powodem wprowadzenia zmian w standardach kształcenia?

Kształcenie jest jedną z podstawowych funkcji Systemu Pracy z Kadrą w ZHP. Dlatego musi nadążać za aktualnymi potrzebami ZHP w obszarze pracy z kadrą, zmianami wprowadzanymi w narzędziach oraz odpowiadać na oczekiwania kształcących, jak i kształconych.

Jednym z głównych powodów wprowadzenia nowych standardów kursów przewodnikowskiego i podharcmistrzowskiego jest zmiana przez Radę Naczelną ZHP z dniem 1 stycznia 2017 r. wymagań zawartych w Systemie stopni instruktorskich. Te nowe wymagania spowodowały konieczność modyfikacji dotychczasowych standardów kształcenia do stopni pwd. i phm. Dodatkowo w treściach kursów należało uwzględnić zmiany dokonane w czasie ostatnich trzech lat w dokumentach wewnętrznych i zewnętrznych oraz nowe uregulowania (np. Polityka ochrony bezpieczeństwa dzieci, standard państwowego kursu wychowawców wypoczynku). Przeniesienie części treści do standardów kursów drużynowych powodowane było potrzebą położenia nacisku na formacyjny, nie zaś techniczny charakter tych kursów.

Przy okazji, aby kompleksowo pracować ze stopniami instruktorskimi, Główna Kwatera ZHP z własnej inicjatywy opracuje i wprowadzi w najbliższych miesiącach trzeci standard, którego do tej pory nie było: standard kursu harcmistrzowskiego.

Przyczyną zmiany standardów kursów drużynowych (zuchowych, harcerskich, starszoharcerskich, wędrowniczych) jest konieczność ich uaktualnienia. Priorytetem było wzmacnianie funkcjonowania w drużynach metody harcerskiej poprzez kształcenie drużynowych. Naszą intencją było dokonanie przeglądu i aktualizacja treści kursów, form kształcenia, hierarchii priorytetów i czasu przeznaczonego na poszczególne elementy programu.

Każda zmiana w kształceniu powoduje utrudnienia w działaniu dla zespołów kadry kształcącej. Dlatego, aby je zminimalizować, zdecydowaliśmy się wprowadzać zmianę standardów z długim okresem przejściowym – do 31 grudnia 2017 roku, w którym będą mogły być jeszcze stosowane stare standardy.

 

Co było powodem wprowadzenia zmian w zasadach funkcjonowania odznak kadry kształcącej?

Tu zmiana jest najgłębsza, ponieważ w ostatnich latach trudno było spotkać instruktora, który z entuzjazmem podchodził do funkcjonowania OKK w poprzednim kształcie. Zmieniliśmy zasady zdobywania odznak kadry kształcącej w taki sposób, aby stały się dla kadry kształcącej ścieżką rozwojową, a nie jak dotychczas systemem dystrybucji uprawnień do prowadzenia kształcenia przypisanym do poziomów struktury ZHP.

Odznaka brązowa będzie oznaczać, że instruktor posiada umiejętności kształceniowe pozwalające samodzielnie prowadzić zajęcia na kursie instruktorskim. Srebrna to wiedza i umiejętności niezbędne do pełnienia funkcji szefa formy kształcenia, czyli innymi słowy komendanta kursu. Złota będzie dla instruktorów posiadających umiejętności i doświadczenie w zakresie diagnozowania potrzeb rozwojowych, programowania, organizacji oraz ewaluacji kształcenia kadry, dające możliwość pełnienia funkcji szefa kształcenia w chorągwi i na poziomie centralnym.

Odznaki kadry kształcącej są narzędziem, które funkcjonuje w ZHP od ponad 20 lat. Należę do grona instruktorów, którzy opracowywali i wdrażali w latach 90. pierwszy projekt regulaminu OKK. Wówczas naszą intencją było stworzenie systemu, który w tamtym okresie miał uporządkować wewnętrzne uprawnienia do kształcenia instruktorów w ZHP. Chcieliśmy, aby instruktorów kształcili wyłącznie ci, którzy zostaną do tego specjalnie przygotowani. Dodatkowo poziom wiedzy o organizacji powiązaliśmy wówczas z doświadczeniem w działaniu na poszczególnych poziomach struktury. Dlatego kształcenie w hufcu – to był BOKK, w chorągwi – SOKK, a ZOKK – to uprawnienia do kształcenia na poziomie centralnym. Chcieliśmy też, aby instruktorzy, którzy kształcą, musieli aktualizować swoją wiedzę poprzez konieczność odnawiania nadanych uprawnień. Tak powstała w ZHP kadra kształcąca. W ciągu 20 lat swojego funkcjonowania ten system już spełnił narzuconą mu wówczas rolę. W tym okresie w ZHP pojawiła się grupa obecnie licząca ok. 950 instruktorów posiadających uprawnienia do kształcenia (w chwili obecnej aktualne OKK posiada 575 instuktorów).

Niestety, w dzisiejszych realiach działania ZHP oraz wobec aktualnych potrzeb systemu kształcenia ten restrykcyjny charakter systemu odznak zaczął bardziej nam kształceniowcom przeszkadzać, niż pomagać w działaniu. Wadą tego systemu, sygnalizowaną przez wielu instruktorów posiadających OKK, była ta „reglamentacja uprawnień” do prowadzenia kształcenia na poziomie hufca, chorągwi i centralnym. Zwracano nam uwagę również na dodatkowe elementy blokujące zdobywanie odznak. Tym, co Wam przeszkadzało, to powiązanie BOKK ze stopniem podharcmistrza czy niedostępność ZOKK, których w całym ZHP mamy obecnie zaledwie 34. Również konieczność odnawiania uprawnień co trzy lata była oceniana jako zbyt częsta. Dlatego naszą intencją we wprowadzanej zmianie było usprawnienie zdobywania BOKK oraz wydłużenie okresu, w którym instruktor powinien odnowić posiadaną odznakę lub zdobyć kolejną.

Obecnie w ZHP na 357 hufców mamy zaledwie 144 hufcowe i międzyhufcowe zespoły kadry kształcącej. To za mało, żeby wszystkim drużynowym zapewnić dostęp do kształcenia i należyte wsparcie! To oznacza, że musimy również zadbać o to, aby w ZHP było więcej instruktorów posiadających wiedzę, umiejętności i doświadczenie w prowadzeniu form kształcenia oraz kierowaniu zespołami kadry kształcącej. To są nasze SOKK-i i ZOKK-i! Te dwa poziomy rozwoju muszą stać się dla kształceniowców bardziej dostępne. Bez tych instruktorów nie mogą powstawać nowe zespoły kadry kształcącej, nie będzie też zapewniona ciągłość pracy obecnie funkcjonujących ZKK.

Wdrażana zmiana OKK służy temu, aby kadry kształcącej było w Związku więcej, aby działała w kształceniu dłużej, aby sprawniej (bez niepotrzebnych barier), stopniowo rozwijała swoje umiejętności na ścieżce rozwoju. Tak aby zasady „reglamentacji uprawnień” do kształcenia na poziomie hufca, chorągwi lub centralnym zastąpić ścieżką rozwojową opisującą umiejętności i doświadczenie w prowadzeniu kształcenia kadry oraz zarządzaniu kształceniem na coraz bardziej zaawansowanym poziomie. OKK nie powinna też oznaczać wyłącznie uprawnień instruktora do kształcenia na jednym z trzech poziomów struktury ZHP, ale powinna być świadectwem posiadanych przez niego umiejętności.

Bardzo ważnym elementem w projektowaniu nowych rozwiązań było założenie, że wdrażana zmiana nie może odbierać już zdobytych uprawnień. Nie może też utrudniać funkcjonowania instruktorom, którzy już są w trakcie realizacji wymagań na OKK i wkrótce mogliby otrzymać odznakę według starych zasad.

 

Czuwaj!
hm. Jacek Smura
Zastępca Naczelnika ZHP